Πέμπτη, 21 Οκτωβρίου 2021 | 02:18
Αρχική Citizens Το τραύμα της αποσιώπησης

Το τραύμα της αποσιώπησης

newsroom |

Της Μαρίας Πανοηλία

Το φαινόμενο της σεξουαλικής κακοποίησης ή παρενόχλησης παιδιών ήταν πάντα σε έξαρση. Η επικαιρότητα ωστόσο είναι συχνά η αφορμή. Τα περιστατικά που έχουν δει το φως της δημοσιότητας μας έδωσαν την ευκαιρία να αναλογιστούμε τι συμβαίνει γύρω από το δύσκολο αυτό θέμα της σεξουαλικής κακοποίησης, αλλά καταδεικνύει παράλληλα ότι το κοινό περί δικαίου αίσθημα δοκιμάζεται εντόνως όταν οι δράστες παραμένουν ατιμώρητοι λόγω παραγραφής των αξιόποινων αυτών πράξεων.

Η σεξουαλική κακοποίηση παιδιών συμβαίνει συχνότερα ένεκα του γεγονότος ότι τα ανήλικα θύματα αποσιωπούν το τραυματικό γεγονός, με αποτέλεσμα να γίνεται γνωστό στο ευρύτερο περιβάλλον τους χρόνια μετά, όντας ενήλικοι ασθενείς.

Συνήθως, οι θύτες-δράστες βρίσκονται στο οικογενειακό ή φιλικό περιβάλλον ή ακόμη σε κάποιο εκπαιδευτικό ή αθλητικό ίδρυμα. Είναι πάντα υπεράνω υποψίας και συνήθως εξαίρονται για την κοινωνική τους θέση και ιδιότητα που φέρουν. Οι δράστες προσπαθούν να πείσουν το ανήλικο ότι αυτό που κάνουν είναι κάτι ευχάριστο. Καταχρώνται με τον πιο άσχημο τρόπο την εμπιστοσύνη ή συμπάθεια που μπορεί να τρέφουν τα παιδιά προς το πρόσωπο τους. Το παιδί δε συναινεί στις πράξεις αυτές, αλλά αποσιωπά το γεγονός λόγω διάφορων λόγων όπως οι ενοχές που αισθάνονται εκείνη τη στιγμή διαστρεβλόντας την κατάσταση και υποτάσσονται στην αυθεντία του μεγαλύτερου, καλυπτόμενη από το προσωπείο της οικειότητας, της υποτιθέμενης αγάπης.

Για να κατανοήσει κάποιος τη ψυχοσύνθεση των θυμάτων και γιατί δεν μιλούν εκείνη τη στιγμή αλλά χρόνια μετά, αρκεί να παρακολουθήσει το ντοκιμαντέρ “Leaving Neverland”. Τα θύματα, περιγράφουν με γλαφυρές λεπτομέρειες πως αποπλανήθηκαν και κακοποιήθηκαν από ένα οικείο πρόσωπο τους, σε ηλικίες 7-10 ετών και πως εκείνος τους καλλιεργούσε το φόβο, ώστε να μην προβούν ποτέ σε αποκαλύψεις υφαρπάζοντας την ενήλικη ζωή τους. Το τραύμα τους επηρέασε στη διαμόρφωση της προσωπικότητας τους, στο μέλλον του ανεξάρτητου ενήλικα, συζύγου, γονιού που θα μπορούσε να γίνει.

Τα ιδιαίτερης ηθικής απαξίας αυτά εγκλήματα πυροδοτούν δικαιολογημένα το δημόσιο διάλογο περί αναγκαιότητας επιμήκυνσης των χρόνων παραγραφής ή ακόμα και θέσπισης του απαράγραπτου ορισμένων εγκλημάτων, με κριτήριο τη βαρύτητά τους.

Ο θεσμός της παραγραφής είναι γνωστός, ωστόσο εξετάζοντας και άλλα δικαικά συστήματα, διαπιστώνεται ότι η παραγραφή δεν μπορεί να συνιστά απαρέγκλιτο κανόνα για το σύνολο των εγκλημάτων. Ειδικότερα, στην Ελβετία ο ποινικός κώδικας προβλέπει ότι οι γενετήσιες πράξεις με παιδιά δεν παραγράφονται όταν στρέφονται κατά παιδιών, τα οποία έχουν συμπληρώσει τα 12α έτη. Η παραγραφή για λοιπές πράξεις κατά ανηλίκων αρχίζει με τη συμπλήρωση του 25ου έτους του παθόντος και ο χρόνος παραγραφής είναι 15 έτη. Σε περίπτωση, μάλιστα, που δεν επέλθει θάνατος η παραγραφή επιμηκύνεται σε 30 χρόνια.

Στην Ελβετία μάλιστα, οι πολίτες ζήτησαν μέσω της διαδικασίας δημοψηφίσματος να συμπεριληφθεί στο Σύνταγμα της χώρας τους, διάταξη όπου εγκλήματα όπως η σεξουαλική κακοποίηση παιδιών και προεφηβικής ηλικίας δεν θα υποπίπτουν σε παραγραφή. Αφορμή για αυτό, υπήρξε μια υπόθεση παιδεραστίας όπου οι δράστες δεν μπορούσαν να διωχθούν λόγω του χρόνου συμπλήρωσης παραγραφής.

Ο Γερμανικός Ποινικός Κώδικας προβλέπει 30 έτη παραγραφή, εφόσον από τη σεξουαλική κακοποίηση των παιδιών επέλθει θάνατος και 20 έτη για τις περαιτέρω επιβαρυντικές περιπτώσεις των συναφών αδικημάτων.

Η Γαλλική κυβέρνηση από την άλλη πλευρά, αλλάζει το νομικό πλαίσιο, θέλοντας να ξεπεράσει το εμπόδιο της παραγραφής των αδικημάτων, η οποία δεν επιτρέπει στα θύματα που βιάστηκαν ως ανήλικα, να δικαιωθούν αν το καταγγείλουν χρόνια μετά. Με το νέο νόμο, θα αρκεί η κατάθεση μιας περίπτωσης που δεν έχει παραγραφεί, για να προσφύγουν τα προηγούμενα θύματα του δράστη. Ειδικότερα, το νέο νομικό πλαίσιο θα γίνει με τροποποίηση του νόμου Sciappa του 2018, ο οποίος θα αλλάξει και ως προς το όριο ηλικίας των θυμάτων. Ο νόμος αυτός που ισχύει έως σήμερα, προβλέπει ότι κάθε σεξουαλική πράξη σε παιδί κάτω των 15 ετών είναι σεξουαλική επίθεση, η οποία τιμωρείται με φυλάκιση επτά ετών. Στη συνέχεια όμως, για να χαρακτηριστεί ως γεγονός σεξουαλικής επίθεσης ή βιασμού, είναι απαραίτητο να αποδειχθεί ότι υπήρξε αιφνιδιασμός, βία, εξαναγκασμός ή απειλή, ακόμη και αν αφορά παιδί κάτω των 15 ετών. Με το νέο νόμο, κάθε πράξη σεξουαλικής διείσδυσης που διαπράττεται από ενήλικα σε ανηλίκους κάτω των 15 ετών είναι έγκλημα, χωρίς την ανάγκη να αποδειχθεί ότι υπήρξε αιφνιδιασμός, βία, εξαναγκασμός ή απειλή από τα θύματα.

Εν κατακλείδι, η σεξουαλική κακοποίηση ανηλίκων πρόκειται για μια πράξη η οποία λόγω της ιδιαίτερης απαξίας και επικινδυνότητας των δραστών-θυτών για το κοινωνικό σύνολο και ιδίως για τον τρόπο που επηρεάζουν στη διαμόρφωση της προσωπικότητας, της ψυχικής και σεξουαλικής υγείας των παιδιών και αυριανών ενηλίκων, χρήζει ιδιαίτερης αντιμετώπισης και επανεξέτασης του νομικού πλαισίου που ισχύει στη χώρα μας. Η Δικαιοσύνη, δημιουργήθηκε και αυτή από ανθρώπους και είναι ατελής. Η πολιτεία, οφείλει να αφουγκραστεί τις φωνές των θυμάτων διαμορφώνοντας ένα κατάλληλο νομικό πλαίσιο, όπου θα διευκολύνεται η δίωξη των δραστών χωρίς να εμποδίζεται η παραδειγματική τιμωρία με πρόσκομμα την παραγραφή.

* Η Μαρία Πανοηλία είναι Δικηγόρος

Τελευταία Νέα